Τα συναισθήματα και η έκφρασή τους.

Ενίσχυση αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης για τη λειτουργική διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων.

  Τι είναι συναίσθημα ; Ποιες είναι οι βασικές οικογένειες συναισθημάτων;

(Βλέπε Παράρτημα Α, στο τέλος της συνάντησης)

 

 Συναισθήματα-Συγκινήσεις

Τις περισσότερες φορές νομίζουμε ότι τα συναισθήματα  έρχονται από έξω, ότι οι άλλοι τα προκαλούν. Αυτό όμως που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι βασίζονται στις πεποιθήσεις μας και τους σκοπούς μας. Πολλές φορές νοιώθουμε σύμφωνα με αυτά που πιστεύουμε, άρα είμαστε υπεύθυνοι για τα συναισθήματα μας και πρέπει να προσπαθούμε να καταλάβουμε και ποιους σκοπούς εξυπηρετούν.

 

 Φυλετικές διακρίσεις στην έκφραση τους

Αγόρια : δεν συζητούν για συναισθήματα, νομίζουν ότι δεν πρέπει να εκφράζονται συναισθηματικά κυρίως όσον αφορά τα θετικά, θέλουν να εμφανίζονται προς τα έξω σκληροί, περισσότερο ακούν και θυμώνουν , ενώ στο παιχνίδι εκφράζουν έντονο ανταγωνισμό και φοβούνται τις δεσμεύσεις και τις ευθύνες των συναισθημάτων τους.

Κορίτσια : συζητούν για τα συναισθήματα τους και  περιγράφουν καλύτερα λεκτικά το πώς αισθάνονται. Δεν φοβούνται να εκφραστούν , δίνουν έμφαση στη συνεργασία και στο μοίρασμα  και φοβούνται τη διάλυση των σχέσεων.

 

Στοιχεία που προσδιορίζουν τα συναισθήματα παιδιού σχολικής ηλικίας

-ανάμεσα σε δύο κόσμους : των ενηλίκων (πρότυπα, συγκρούσεις) και των συνομηλίκων (παιχνίδι, ομάδα αναφοράς)

-η έννοια του φύλου έχει διαμορφωθεί

-ανάγκη για δημιουργία φιλιών

-τάση για παραγωγικότητα η αντίθετα αίσθηση ανεπάρκειας

 

Παράγοντες που επηρεάζουν την έκφραση συναισθημάτων

– οικογενειακή ατμόσφαιρα και αξίες

-μέθοδοι ανατροφής

-ρόλοι των δύο φύλων μέσα στην οικογένεια

-σειρά γέννησης και ψυχολογική θέση του παιδιού στην οικογένεια

-τρόποι διαχείρισης των γονέων όσον αφορά τα δικά τους συναισθήματα

 

Συστατικά συναισθηματικής ετοιμότητας παιδιών που επηρεάζουν και τη σχολική ετοιμότητα

-εμπιστοσύνη

-πρόθεση

-αυτοέλεγχος

-αρμονικότητα

-ικανότητα επικοινωνίας

-συνεργατικότητα

 

 Τα αρνητικά συναισθήματα των παιδιών

Τα παιδιά μαθαίνουν να χρησιμοποιούν τα συναισθήματα τους , προκειμένου να πετύχουν έναν ή περισσότερους από τους τέσσερις σκοπούς, χωρίς απαραίτητα να τους συνειδητοποιούν  :

-Άτοπη προσοχή

-Επίδειξη δύναμης και υπεροχής

-Εκδίκηση

-Επίδειξη ανικανότητας

 

Τύποι ακατάλληλων συναισθηματικών γονέων

– οι αδιάφοροι , αυτοί που αγνοούν εντελώς το συναίσθημα του παιδιού

-οι υπερβολικά παραχωρητικοί, οι «δε βαριέσαι γονείς»

-οι προσβλητικοί, αυτοί που δεν δείχνουν κανένα σεβασμό για τα συναισθήματα του παιδιού

-οι συναισθηματικοί προπονητές –μέντορες των παιδιών που τους λένε συνέχεια πως πρέπει να αισθάνονται σε κάθε περίσταση

 

Αυτοπεποίθηση-Παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την αυτοπεποίθηση των παιδιών

-αρνητικές προσδοκίες γονέων –δύσκολα έργα /ανικανοποίητο

-παράλογες απαιτήσεις γονέων-μη σχετικές με το ηλικιακό στάδιο και τις δυνατότητες του παιδιού

-υπερβολικές φιλοδοξίες –μόνο η τελειότητα και η πρωτιά είναι αποδεκτή

-ανταγωνισμός ανάμεσα στα αδέρφια-εγκλωβίζουν τα παιδιά σε ρόλους μέσω συγκρίσεων

-δύο μέτρα και σταθμά για γονείς και παιδιά-άρνηση των δικαιωμάτων του παιδιού

 

Βήματα προς την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των παιδιών

-δεχτείτε τα παιδιά όπως είναι και όχι όπως θα θέλατε εσείς να είναι

-ενεργείστε θετικά : αποφύγετε τις αρνητικές παρατηρήσεις , την κριτική , την επέμβαση σε προβλήματα του παιδιού

-πιστέψτε στα παιδιά σας για να μπορέσουν να πιστέψουν στον εαυτό τους

-δώστε προσοχή στη συνεισφορά , στα θετικά σημεία

-αναγνωρίστε την προσπάθεια και τη βελτίωση το ίδιο , όπως και το τελικό επίτευγμα

-αγνοείστε τις μαρτυρίες που εντείνουν τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα αδέρφια

-δώστε ενθάρρυνση , μην επαινείτε συνέχεια

 

Τι είναι η ενθάρρυνση;

Είναι η διαδικασία κατά την οποία συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στα θετικά σημεία των παιδιών για να τους καλλιεργήσουμε την αυτοπεποίθηση και την εκτίμηση στον εαυτό τους. Βοηθάμε τα παιδιά να δεχτούν και να μάθουν από τα λάθη τους και να καλλιεργήσουν το θάρρος να μην είναι τέλεια.

Διαφορές ανάμεσα στον έπαινο και στην ενθάρρυνση.(βλέπε πίνακα 3)

 

 

Ιδιοσυγκρασίες

Υπάρχουν τέσσερις διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες παιδιών.

Καμία δεν είναι λιγότερο καλύτερη από την άλλη και φυσικά κάθε παιδί είναι μοναδικό.

 

Τα ευαίσθητα παιδιά

Είναι ευάλωτα, ευσυγκίνητα, συναισθηματικά. Στοργικά, συμπονετικά και εξυπηρετικά. Για να ανταποκριθούν στη ζωή έχουν ανάγκη να αναγνωρίσουν τα συναισθήματα τους και μετά να προχωρήσουν σε αλλαγές. Ανταποκρίνονται στην προσοχή, εκτίμηση και στην κατανόηση μας απέναντι στις στεναχώριες και στις αγωνίες τους. Το μεγαλύτερο σφάλμα είναι γονιός να προσπαθήσει να τους αναπτερώσει το ηθικό. Αντιθέτως πρέπει να τους δείξετε ότι δεν είναι τα μόνα που υποφέρουν και δεν είναι κακό να έχουν αρνητικά συναισθήματα.

 

Τα ενεργητικά παιδιά

Ενδιαφέρονται λιγότερο για τις εσωτερικές αντιδράσεις τους απέναντι στη ζωή και περισσότερο για την επιρροή που ασκούν στους γύρω τους. Τα απασχολούν οι ενέργειες, οι πράξεις και τα αποτελέσματα. Θέλουν προσωπικά κίνητρα για να είναι συνεργάσιμα οπότε χρειάζονται ένα σχέδιο για να λειτουργήσουν. Χρειάζονται να γνωρίζουν από πριν ποιο είναι το πρόγραμμα και ποιο είναι το αφεντικό. Αρέσκονται να είναι το επίκεντρο των γεγονότων και να έχουν πάντα δίκιο. Για να μειώσετε τις αντιστάσεις τους πρέπει να τα βάζετε επικεφαλή σε δραστηριότητες και να τα ορίζετε υπεύθυνα για κάτι. Να εξαντλούν την ενέργεια τους. Έχουν ανάγκη να αναγνωρίζετε τα επιτεύγματα τους και να συγχωρείτε τα λάθη τους. Παύουν να αντιδρούν όταν συμμετέχουν μαζί σας σε κάτι. Χρειάζονται να εκφράζετε αυτά που θέλετε με ξεκάθαρο και άμεσο μήνυμα. Θέλω !

 

Τα πρόθυμα παιδιά

Είναι κοινωνικά και εξωστρεφή , έχουν αυτογνωσία και θέλουν να έχούν προσωπική αντίληψη για ότι κάνουν, θέλουν να χρησιμοποιούν τις αισθήσεις τους και έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από ερεθίσματα , ελευθερία και συνεχείς αλλαγές .Χαρούμενα , ανάλαφρα , η ζωή είναι μια περιπέτεια. Κάνουν εύκολα φίλους και τους συμπαθούν όλους. Γοητευτικά , δεν κρατούν κακίες. Εξερευνούν συνέχεια και μπορεί να μην ολοκληρώνουν αυτά που αρχίζουν. Ανακαλύπτουν τον εαυτό τους μέσα από τη συμμετοχή σε εμπειρίες. Όποτε χρειάζεται να τα καθοδηγείτε πάντα σε μια εναλλακτική επιλογή , μια άλλη εμπειρία , έναν περισπασμός , μία νέα κατεύθυνση. Μετά την ηλικία των 7 χρειάζονται σταθερή ενθάρρυνση για να παραμένουν συγκεντρωμένα και  θέλουνε στήριξη. Δεν πρέπει να τα ρωτάμε τι θέλουν , τι επιθυμούν , τι νιώθουν γιατί μπερδεύονται και νιώθουν χαοτικά.

 

Τα δεκτικά παιδιά

Ενδιαφέρονται για τη ροή της ζωής , θέλουν να ξέρουν τι πρόκειται να συμβεί και τι να περιμένουν . Αντιδρούν πολύ στις απότομες αλλαγές αν δεν ξέρουν τι θα συμβεί, χρειάζονται ρουτίνα, επανάληψη,  ρυθμό, διαβεβαίωση και ενθάρρυνση . Είναι καλόβολα και ευγενικά , θέλουν το χρόνο τους , είναι παρατηρητές των πραγμάτων και αυτός είναι ο τρόπος που συμμετέχουν καμιά φορά, παρόλο που στους τρίτους φαίνονται αποσυρμένα. Η επανάληψη τα καθησυχάζει , δεν είναι κινητικά, απολαμβάνουν την ύπαρξη τους. Συγκεντρώνονται πολύ σε αυτά που κάνουν και θέλουν να τα ολοκληρώνουν. Αυτό που φοβούνται είναι η απογοήτευση και η απόρριψη από τους γονείς τους. Χρειάζεται να τους προσφέρετε ρυθμό και διαδικασία για να εξελιχτούν τα προσωπικά τους χαρίσματα. Τέλος θέλουν προσγείωση και σταθερότητα.

 

Σκεφτείτε : ότι οι ιδιοσυγκρασίες των παιδιών μπορεί να είναι τελείως διαφορετικές από αυτές των γονιών τους και τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό στην ψυχολογία του παιδιού.