Προσαρμογή και πρόοδος στο σχολείο

Η μελέτη και η απόδοση των μαθητών. Διαταραχές που σχετίζονται με τις σχολικές δεξιότητες.

 Χαρακτηριστικά εισόδου ενός παιδιού στο σχολείο:

-Πρώτη εμπειρία παρατεταμένης απομάκρυνσης από το σπίτι.

-Μεταφορά από ένα κλειστό, προβλέψιμο, δομημένο και προστατευμένο σύστημα-πλαίσιο σε ένα ανοιχτό, απρόβλεπτο, πολύπλοκο και χαοτικό στο μυαλό του παιδιού.

-Το παιδί για πρώτη φορά μένει μόνο του ανάμεσα σε άγνωστα πρόσωπα.

-Δημιουργία έντασης και αντίδρασης που κυμαίνεται από περιστασιακή απροθυμία μέχρι και σχολική φοβία.

 

Παράγοντες που επηρεάζουν την αντίδραση του παιδιού στο σχολείο:

  • Προσωπικότητα παιδιού
  • Βαθμός ωριμότητας
  • Προηγούμενες εμπειρίες με άλλα παιδιά
  • Εξοικείωση με τη ζωή του νηπιαγωγείου (θετική πρώτη επαφή)
  • Ενθάρρυνση και προετοιμασία από γονείς
  • Σχολική Ετοιμότητα . Είναι η επάρκεια του παιδιού να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος και προϋποθέτει :

-Σχολικές γνώσεις-ικανότητες

-Φυσική υγεία

-Αυτοπεποίθηση

-Κοινωνική επάρκεια

  • Συμβολή του υπόλοιπου περιβάλλοντος-ευθύνη ευρύτερης κοινότητας στη διαμόρφωση σχολικά έτοιμων παιδιών
  • Προσδοκίες και ικανότητες δασκάλων
  • Οικογενειακές αξίες και ανατροφή-διαπαιδαγώγηση

 

Η μελέτη και η απόδοση των μαθητών

Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί, γονείς και μαθητές, είναι πώς θα μάθουν οι μαθητές τον τρόπο μελέτης, ώστε η προσπάθεια τους να έχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Ο τρόπος της μελέτης είναι βασικός παράγοντας για την πρόοδο του μαθητή που συνεχώς αξιολογείται. Οι καλοί βαθμοί δεν εξαρτώνται από το πόσο κάθεται κανείς και μελετά, αλλά από το πώς μελετά.

 

Προτάσεις –συμβουλές για τους γονείς

  • Η εμπλοκή των γονέων επηρεάζει θετικά το ενδιαφέρον των μαθητών για τη μελέτη, αυξάνει την πιθανότητα ολοκλήρωσης των εργασιών και βελτιώνει την ποιότητά τους  (Hoover-Dempsey, et al., 2001).
  • Ο τύπος της υποστήριξης που παρέχουν οι γονείς αλλάζει καθώς μεγαλώνει το παιδί, αλλά η παρουσία του γονέα είναι σημαντική σε όλες τις ηλικίες.
  • Οι γονείς θα πρέπει να δείχνουν στα παιδιά τους πόσο πολύ εκτιμούν την προσπάθεια που κάνουν και να παρέχουν θετικά μηνύματα όταν τελειώνουν την εργασία τους.
  • Θα πρέπει να αποφεύγουν το  συνεχή έλεγχο της εργασίας των παιδιών τους και τη μη αναγκαία διόρθωση λαθών.
  • Βοήθεια την οποία τα παιδιά αντιλαμβάνονται ως εξαναγκασμό ή πίεση έχει αρνητικά αποτελέσματα στα κίνητρα και τη σχέση τους με τους γονείς.
  • Καθιέρωση μιας οικογενειακής ρουτίνας για τη συζήτηση για το σχολείο και τη σημασία της μάθησης.
  • Προγραμματισμός της μελέτης. Βοηθάμε τα παιδιά να οργανώνουν, να σχεδιάζουν, να θέτουν προτεραιότητες.
  • Εξασφαλίζουμε χρόνο που θα αφιερώνεται στην επικοινωνία με τα παιδιά πέρα από τη βοήθεια στα μαθήματα.
  • Εξασφαλίζουμε χρόνο στα παιδιά για αθλητισμό και ψυχαγωγία, ανεξάρτητα από την απόδοσή τους στη μελέτη.
  • Παρέχουμε την κατάλληλη υποστήριξη, ανάλογα με τις ανάγκες του μαθητή.
  • Δεν κάνουμε τις εργασίες για το παιδί μας!
  • Μαθαίνουμε καλύτερα όταν διδάξουμε αυτό που μάθαμε σε κάποιον άλλο.
  • Αποφεύγουμε τις υπερβολικές διορθώσεις γιατί μειώνουν τα κίνητρα και την αυτοεκτίμηση.
  • Έμφαση στην επιτυχία και στην καλή προσπάθεια. Ένας καλός κανόνας είναι να παρέχουμε τουλάχιστον 3 επιβραβεύσεις για κάθε διόρθωση – παρατήρηση.
  • Ενθαρρύνουμε τη σύγκριση με την προηγούμενη δουλειά του παιδιού και όχι με την δουλειά των άλλων.
  • Ακούμε τα παράπονα και τις απογοητεύσεις του παιδιού. Εάν θυμώσουμε και νευριάσουμε αυτό θα αυξήσει τη ματαίωση του παιδιού και το δικό σας άγχος. Μια καλή αρχική ερώτηση θα ήταν «με ποιο τρόπο μπορώ να σε βοηθήσω;».
  • Αποφυγή αντιπαραγωγικών σχολίων.
  • Βοηθάμε το παιδί μας να αναπτύξει ανεξαρτησία.
  • Αν κρίνουμε ότι δε μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί μας  ή η εμπλοκή με τη μελέτη διαταράσσει τη σχέση μας μαζί του η βοήθεια από άλλο πρόσωπο μπορεί να είναι η λύση.

 

Όταν το παιδί προσπαθεί, με διάφορες δικαιολογίες, να αποφύγει τη μελέτη.

Θα πρέπει να διαπιστώσουμε την αιτία της αποφυγής και :

  • Κάνουμε μια συμφωνία με το παιδί για τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται σε σχέση με τη μελέτη. Το παιδί να αναλάβει την ευθύνη για τη διεκπεραίωση των εργασιών του.
  • Βοηθάμε το παιδί να θέτει μικρούς βραχυπρόθεσμους στόχους οι οποίοι σταδιακά θα επεκτείνονται.  Διάλειμμα και ενθάρρυνση μετά την επίτευξη του στόχου.
  • Ενισχύουμε και επιβραβεύουμε την κατάλληλη συμπεριφορά κατά τη μελέτη και αποφεύγουμε την εμπλοκή σε συγκρούσεις, γκρίνιες και απειλές.
  •  Αναγκαία η ανάπτυξη ενός συστήματος επικοινωνίας ανάμεσα στους γονείς και τον εκπαιδευτικό.
  • Εάν το παιδί συναντά δυσκολίες στην κατανόηση της γραπτής έκφρασης, προσπαθήστε άλλο τρόπο επικοινωνίας (π.χ. οπτικό ή ακουστικό).
  • Μειώνουμε τις πληροφορίες υπογραμμίζοντας τα σημαντικά σημεία.
  • Ζητάμε από το παιδί να διαβάσει δυνατά τις οδηγίες ή να μας τις εξηγήσει πριν προχωρήσει.

Όταν το παιδί αναβάλλει μέχρι την τελευταία στιγμή να ξεκινήσει τη μελέτη του

  • Επιλέγουμε μαζί με το παιδί ένα ευχάριστο μέρος για μελέτη.
  • Συμφωνούμε ένα πρόγραμμα και μια ρουτίνα για τη μελέτη.
  • Ζητάμε από το παιδί να κάνει μια λίστα με τα καθήκοντα που έχει να κάνει και να θέτει προτεραιότητες.
  • Παρέχουμε την κατάλληλη επίβλεψη.
  • Μπορούμε να περιορίσουμε τον αριθμό των ευχάριστων για το παιδί δραστηριοτήτων μέχρι ένα μέρος ή όλες οι εργασίες να ολοκληρωθούν.
  • Το ενδιαφέρον του παιδιού μπορεί να αυξηθεί αν θέσουμε στόχους για ολοκλήρωση μιας εργασίας σε συγκεκριμένο χρόνο. Παροχή επιπλέον κινήτρου.

Όταν το παιδί βιάζεται και κάνει λάθη απροσεξίας

  • Ζητάμε από το παιδί να υπογραμμίζει σημαντικές λέξεις ή φράσεις στις οδηγίες.
  • Τονίζουμε ότι πρέπει να κάνει τις εργασίες του όσο καλύτερα μπορεί και όχι όσο πιο γρήγορα μπορεί.
  • Εκπαιδεύουμε το παιδί να ελέγχει μόνο του τις εργασίες του ελέγχοντας για λάθη στην ακρίβεια, την τάξη, την ορθογραφία, τους υπολογισμούς, κτλ. Παρέχουμε προνόμια όταν έχει κάνει ικανοποιητική δουλειά.
  • Όταν τα λάθη οφείλονται σε ανεπαρκή κατανόηση ή ικανότητα προσφέρουμε την κατάλληλη βοήθεια.

 

Ο φαύλος κύκλος της απόδοσης

  • Η επιτυχία φέρνει περισσότερη επιτυχία (παιδιά με ανεπτυγμένη κοινωνική δεξιότητα και ισχυρή αυτοπεποίθηση)
  • Η αποτυχία φέρνει περισσότερη αποτυχία (παιδιά με ανεπαρκείς κοινωνικές δεξιότητες και χαμηλή αυτοπεποίθηση)

 

Ο ρόλος των δασκάλων

Πρότυπο που επηρεάζει την συμπεριφορά του παιδιού, τις ηθικές αξίες , τις στάσεις του, τη μαθησιακή του αποδοτικότητα

-Παιδαγωγός-ψυχολόγος που ενθαρρύνει , βοηθάει, έχει συνέπεια στη συμπεριφορά του , ενισχύει το παιδί.

 

Πιθανά προβλήματα στη συνεργασία γονέων και δασκάλων

-Συχνά οι γονείς ενδιαφέρονται μόνο για τη σχολική απόδοση του παιδιού και όχι για τη συμπεριφορά του.

-Παρατηρείται συχνά άρνηση των γονέων να αποδεχθούν τις δυσκολίες των παιδιών τους.

-Οι γονείς αρνούνται να αποδεχθούν τη συσχέτιση της εμφάνισης δυσκολιών του παιδιού στο σχολείο με τη ζωή του στο σπίτι.

-Οι γονείς φοβούνται μήπως στιγματιστούν τα παιδιά τους.

-Παρατηρείται αμφισβήτηση της δουλειάς του εκπαιδευτικού και παρέμβαση στο έργο του.

-Παρατηρείται πίεση των γονέων στους δασκάλους για βαθμούς.

-Απουσιάζει η σύνδεση του σχολείου με τις διάφορες ψυχολογικές υπηρεσίες με τις οποίες θα μπορούσαν να συνεργάζονται οι γονείς.

 

Χαρακτηριστικά παιδιών στη συμπεριφορά μέσα στην τάξη ανάλογα με την σχολική βαθμίδα

 

Στάδιο 1ο : Προσχολική έως ΄Β τάξη δημοτικού

  • Συμμορφώνονται , είναι πρόθυμοι να ευχαριστήσουν τους δασκάλους
  • Μικρό διάστημα προσοχής , κουράζονται εύκολα
  • Κουνιούνται συνέχεια
  • Απαιτούν συνεχή επίβλεψη
  • Παραβιάζουν κανόνες γιατί τους ξεχνάνε

Επομένως είναι αναγκαίο οι κανόνες και οι διαδικασίες να τους μεταφερθούν ξεκάθαρα , να γίνεται πρακτική εξάσκηση , να ενισχύονται.

 

Στάδιο 2ο : ΄Γ εώς ΄ΣΤ τάξη δημοτικού

  • Σταδιακά ανεξαρτητοποιούνται , αλλά ενδιαφέρονται ακόμη για την προσοχή και την στοργή των δασκάλων
  • Αντιδρούν ικανοποιητικά σε συγκεκριμένους ενισχυτές
  • Κατανοούν την ανάγκη για κανόνες και αποδέχονται συνέπειες
  • Τους αρέσει να συμμετέχουν στη διαδικασία οριοθέτησης των κανόνων
  • Γνωρίζουν ποια είναι τα όριά τους κάθε φορά

Επομένως είναι αναγκαίο να επαναλαμβάνονται οι κανόνες συνέχεια και να υπάρχει συνέπεια και σταθερότητα στην εφαρμογή τους.

 

Μαθησιακές δυσκολίες

Oι Μαθησιακές Δυσκολίες είναι διαταραχές που έχουν επιπτώσεις στην ικανότητα για χρήση του προφορικού και γραπτού λόγου, στην ικανότητα για μαθηματικούς υπολογισμούς, στις συντονισμένες κινήσεις και στην διατήρηση της προσοχής. Μολονότι οι Μαθησιακές Δυσκολίες παρουσιάζονται σε πολύ μικρή ηλικία, οι διαταραχές αυτές συνήθως δεν αναγνωρίζονται μέχρι το παιδί να φτάσει στην σχολική ηλικία. Οι περισσότερες μαθησιακές δυσκολίες γίνονται αντιληπτές από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, όταν όμως το πρόβλημα είναι σε ελαφριά μορφή μπορεί να ξεφύγει από την προσοχή των δασκάλων και των γονιών και να αποδοθεί σε τεμπελιά ή ζωηράδα.

 

Πιθανές αιτίες σχολικών δυσκολιών και κατηγοριοποίηση των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών (βλέπε πίνακα στο τέλος της συνάντησης)

 

Σημείωση : Διαταραχή γραπτής έκφρασης ( Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από  μειωμένη  ικανότητα του παιδιού να συνθέσει ένα γραπτό κείμενο. Η μειωμένη αυτή δεξιότητα  εκφράζεται με λάθη στην γραμματική ή στον τονισμό, κακή οργάνωση των παρα­γράφων, πολλά ορθογραφικά λάθη (Δυσορθογραφία), πολύ κακό γράψιμο (Δυσγραφία).)

 

 

Οι μαθητές με Μ.Δ. σε σχέση με τους υπόλοιπους μαθητές:

  • Είναι λιγότερο πιθανό να ολοκληρώνουν τις κατ’ οίκον εργασίες τους.
  • Εκφράζουν σε μεγαλύτερα ποσοστά αρνητικά συναισθήματα και λιγότερα κίνητρα .
  • Είναι πιο πιθανό να αναβάλουν.
  • Θεωρούν τους εαυτούς τους λιγότερο ικανούς στη διεκπεραίωση των κατ’ οίκον εργασιών.
  • Δεν ξέρουν ποιες κατ’ οίκον εργασίες τούς έχουν ανατεθεί ή ξεχνούν να φέρουν τις εργασίες τους στο σχολείο.
  • Δε μπορούν να συγκεντρώσουν την προσοχή τους σε μια εργασία. Διασπώνται εύκολα.
  • Έχουν δυσκολία να εργαστούν ανεξάρτητα.
  • Χρειάζονται πολύ χρόνο για να ολοκληρώσουν τη μελέτη τους.
  • Συχνά εγκαταλείπουν την εργασία αν τους φανεί δύσκολη.
  • Δεν ελέγχουν τις κατ’ οίκον εργασίες.

 

Οι γονείς:

Ζητήστε τη βοήθεια ειδικού για διάγνωση και μαθησιακή στήριξη από ειδικούς παιδαγωγούς.

-Μην είστε υπερβολικά απαιτητικοί και πιεστικοί.

-Μην νιώθετε ένοχές για το πρόβλημα του παιδιού.

-Βοηθείστε το παιδί στο να έχει ένα πρόγραμμα και στηρίξτε τον στην προσπάθεια που κάνει για να συγκεντρωθεί.

-Συνεργαστείτε με τους καθηγητές για να μην απορρίπτουν το παιδί μέσα στην τάξη και να βοηθούν και τα άλλα παιδιά να αποδέχονται το συμμαθητή τους που παρουσιάζει κάποια δυσκολία.

-Βοηθείστε το να δει σε ποιους τομείς τα καταφέρνει λίγο καλύτερα από τους άλλους και εστιάστε στα θετικά του σημεία και στα υπόλοιπα ταλέντα του (αθλητισμός , ζωγραφική)