Οι ανάγκες των παιδιών και των γονέων. Ο ρόλος του γονέα.

Οι ανάγκες των παιδιών  (Τι χρειάζεται το παιδί από έναν γονέα;).

Οι ανάγκες του παιδιού μπορούν να ταξινομηθούν σε 2 ευρείες κατηγορίες :

  • Τις ανάγκες για επιβίωση , φαγητό –προστασία-σωματική φροντίδα
  • Τις ψυχο-κοινωνικές ανάγκες όπως είναι η αγάπη , ασφάλεια, προσοχή, νέες εμπειρίες, αποδοχή, μόρφωση , επιβράβευση , αναγνώριση.

Ένα παιδί θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αρχικά σαν ένα μοναδικό άτομο που μεγαλώνει για τον εαυτό του και τη ζωή του. Το πολυτιμότερο που χρειάζεται ένα παιδί είναι η συναισθηματική στήριξη πέρα από την ικανοποίηση βασικών αναγκών για το μεγάλωμα του . Αυτή η στήριξη περιλαμβάνει τα εξής στοιχεία :

-Σεβασμό του παιδιού και της ατομικότητας του

-Σεβασμό των δικαιωμάτων του

-Αποδοχή των συναισθημάτων του

-Επιθυμία να μάθουμε από τη συμπεριφορά του για να μπορούμε να το διαπαιδαγωγήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

  • Το παιδί δεν είναι ένα πρωτόγονο πλάσμα το οποίο μας χρειάζεται για να το ημερέψουμε για να το μεταβάλλουμε σε κοινωνικό ον. Το παιδί είναι κοινωνικό  από τη γέννηση του αν και αγνοεί πως είναι η συγκεκριμένη κοινωνία στην οποία γεννιέται. Άρα είναι απαραίτητο να του μάθουμε τους κανόνες της και να του μεταδώσουμε πολλές πληροφορίες σχετικά με το περιβάλλον στο οποίο ζει  για να μπορεί αργότερα να υπάρξει μέσα σε αυτό αυτόνομα. Στόχος λοιπόν της κοινωνικοποίησης είναι η προετοιμασία του παιδιού για το μέλλον του.

 

Τι σημαίνει για εσάς το να είστε γονείς;

Όταν γινόμαστε γονείς συμβαίνει καμιά φορά κάτι παράξενο , οι ευθύνες που αναλαμβάνουμε μας κάνουν να μπούμε σε ένα ρόλο που μας κάνει να ξεχνάμε ότι είμαστε άνθρωποι.  Φοράμε το μανδύα του γονέα. Νομίζουμε ότι πρέπει πάντα να συμπεριφερόμαστε με συγκεκριμένους τρόπους και αυτό μας κάνει να ξεχνάμε ότι είμαστε άνθρωποι με ανθρώπινες αδυναμίες , ελαττώματα, δυσάρεστα συναισθήματα και ανασφάλειες. Καμιά φορά παύουμε να είμαστε άνθρωποι, παύουμε να αισθανόμαστε ο εαυτός μας. Αυτό το τρομερό φορτίο ευθύνης είναι μία πρόκληση η οποία καμιά φορά μας κάνει να βάζουμε στην άκρη τις προσωπικές μας ανάγκες , να θυσιαζόμαστε, να νιώθουμε ενοχές , και να προσπαθούμε να μην κάνουμε ποτέ λάθος. Όλα αυτά μπλοκάρουν την σχέση με τα παιδιά μας και την κάνουν μη αυθεντική. Ο γονέας λοιπόν θα πρέπει πάνω από όλα να αποδεχτεί την ανθρωπινότητα του και τη μη τελειότητα του, να είναι ένα πραγματικό πρόσωπο με θετικά και αρνητικά συναισθήματα απέναντι στα παιδιά του. Τα παιδιά εκτιμούν βαθύτατα την ιδιότητα της πραγματικότητας και οπότε προτιμούν έναν γονέα με αδυναμίες και λάθη που προσπαθεί να διορθωθεί και να μάθει μέσα από αυτά, παρά έναν αψεγάδιαστο γονέα.

 

 

Τι περιμένει συνήθως ο γονέας από το παιδί

Όλοι οι γονείς θέλουμε το καλό των παιδιών μας. Παρόλο που οι προθέσεις μας είναι καλές οι μέθοδοι που ακολουθούμε δεν φέρνουν το σωστό αποτέλεσμα. Ας μελετήσουμε μερικές προσδοκίες των γονιών σε σχέση με το παιδί τους παρατηρώντας τις λανθασμένες και τις σωστές πρακτικές που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση.

 

1. Το παιδί μου θέλω να είναι υπεύθυνο και ανεξάρτητο. Πώς ;

Λάθος . Υποχρεώνω το παιδί να κάνει διάφορα πράγματα . Κάνω δουλειές για το παιδί που μπορεί να τις κάνει και μόνο του. Καμιά φορά προβάλουμε παράλογες απαιτήσεις που είναι αδύνατον να τις πραγματοποιήσει. Δίνουμε συνεχώς το μήνυμα ότι περιμένουμε από αυτά συνέχεια περισσότερα και ποτέ δεν είμαστε ευχαριστημένοι. (Ένδειξη –δεν είμαστε και εμείς ευχαριστημένοι από τον εαυτό μας).

Σωστό. Βοηθείστε το παιδί να νιώσει χρήσιμο μέσα στην οικογένεια, να χρησιμοποιεί τις ικανότητες του και δείξτε του εμπιστοσύνη . Αποφύγετε τον πειρασμό να επεμβαίνετε όταν το παιδί σας προσπαθεί να λύσει ένα πρόβλημα ή να ολοκληρώσει ένα έργο. Αν ζητήσει την βοήθεια σας αποφύγετε το στυλ των συμβουλών και ενθαρρύνετε το να σκεφτεί και βρει άλλους τρόπους προσέγγισης του προβλήματος.

 

2.Το παιδί μου θέλω να συμπεριφέρεται με σεβασμό και ευγένεια.

Λάθος . Του μιλάμε απότομα, επικρίνουμε , δυσπιστούμε, κάνουμε κήρυγμα και τιμωρούμε το παιδί, δεν σεβόμαστε το σύζυγό μας μπροστά στο παιδί. Πιστεύουμε ότι εμείς πρέπει να έχουμε δικαιώματα και προνόμια που αρνιόμαστε στα παιδιά μας.

Σωστό. Ο σεβασμός κερδίζεται. Πηγάζει από το σεβασμό που δείχνουμε εμείς στους άλλους. Όταν γκρινιάζουμε, δέρνουμε, μιλάμε με περιφρόνηση δεν δείχνουμε σεβασμό στο παιδί μας και έτσι του μεταφέρουμε ένα αντιφατικό μήνυμα σε σχέση με το δικαίωμα του στο σεβασμό.

 

3. Το παιδί μου θέλω να είναι ευτυχισμένο.

Λάθος. Επαινούμε τις επιτυχίες , επιμένουμε όμως στα λάθη , λέμε συνέχεια στο παιδί ότι θα μπορούσε να το κάνει καλύτερα , δεν τηρούμε τις υποσχέσεις μας , το μπερδεύουμε και του βάζουμε ταμπέλες. Έχουμε υπερβολικές φιλοδοξίες για αυτό , θέλουμε την τελειότητα, οπότε και το παιδί δεν θέλει να προσπαθήσει για τίποτα, ποτέ δεν είναι ικανοποιημένο από τη ζωή και τον εαυτό του. Τα παιδιά νιώθουν ότι αξίζουν μόνο όταν πετυχαίνουν.

Σωστό. Δεχτείτε τα παιδιά σας όπως είναι , ξεχωρίστε το έργο από αυτόν που το κάνει. Περάστε ποιοτικό χρόνο με τα παιδιά σας , κάντε πράγματα που ευχαριστούν και τους δυο σας. Μη νιώθετε υποχρεωμένοι και τηρήστε τις υποσχέσεις που τους δίνετε αλλιώς μην τις δίνετε  καθόλου. Διδάξτε στο παιδί ότι η ευτυχία δεν έρχεται μόνο μέσα στην τελειότητα και στην επιτυχία. Προσπαθήστε να αντιληφθείτε την ιδιοσυγκρασία του παιδιού, τις τάσεις του , τα ταλέντα του και ενισχύστε τα. Τα παιδιά χρειάζεται να βρίσκουν τρόπους έκφρασης που τα ευχαριστούν. Μην ξεχνάτε ότι τα παιδιά δεν έχουν μόνο υποχρεώσεις , έχουν και δικαιώματα στο παιχνίδι, στη χαλάρωση, στην δημιουργικότητα, στη φαντασία .

 

 

4. Το παιδί μου θέλω να ενδιαφέρεται για μένα και τους άλλους.

Λάθος. Δείχνουμε έλλειψη ενδιαφέροντος για το παιδί , δεν δίνουμε καμία σημασία στα συναισθήματα του, το επιπλήττουμε , το κατσαδιάζουμε, το παραμελούμε, το χρησιμοποιούμε σαν υπηρέτη μας και υποχωρούμε εις βάρος των δικών μας δικαιωμάτων.

Σωστό. Εκφράστε στο παιδί τα συναισθήματα σας , τις σκέψεις σας και τις επιθυμίες σας. Δείξτε του ότι και εσείς χρειάζεστε το χρόνο σας και το χώρο σας ότι δεν είναι το επίκεντρο του κόσμου σας. Κάνετε οικογενειακές συγκεντρώσεις όπου όλοι έχουν την ευκαιρία να ακουστούν σε θέματα που αφορούν την οικογένεια. Έτσι το παιδί θα μάθει να σέβεται και να αναγνωρίζει και τις ανάγκες των άλλων και να αποδεχτεί το γεγονός ότι όλοι έχουν δικαιώματα.

 

5. Το παιδί μου θέλω να με αγαπάει.

Λάθος. Απαιτούμε τρυφερότητα , απορρίπτουμε όμως το παιδί όταν είμαστε απασχολημένοι, το κακομεταχειριζόμαστε και του μεταδίδουμε ότι με το να σε κακοποιώ σε αγαπάω. Δείχνουμε την αγάπη μας μόνο με υλικά δώρα και με ανταλλάγματα. Απειλούμε το παιδί ότι μπορεί να χάσει την αγάπη μας.

Σωστό. Είναι πολύ σημαντικό να λέτε στα παιδιά ότι τα αγαπάτε κυρίως όταν δεν το περιμένουν σε λεκτικό και μη λεκτικό επίπεδο με χάδια, αγκαλιάσματα, φιλιά. Ένα παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι ο γονέας του το αγαπάει χωρίς όρους , παρόλο που μπορεί απορρίπτει ορισμένες από τις συμπεριφορές του.

 

6. Το παιδί μου θέλω να είναι θαρραλέο και να αγαπάει τον εαυτό του.

Λάθος. Κάνουμε πάρα πολλά για το παιδί και του δίνουμε το μήνυμα συνέχεια ότι δεν είναι ικανό . Κρίνουμε , κοροϊδεύουμε, ειρωνευόμαστε και αρνιόμαστε στο παιδί να δοκιμάσει κάτι δύσκολο. Καλλιεργούμε τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα αδέρφια με το να αγνοούμε αυτό που έχει αποτύχει και να τα συγκρίνουμε μεταξύ τους. Προσπαθούμε να ικανοποιήσουμε τα απωθημένα μας μέσω του παιδιού μας , να το φτιάξουμε όπως εμείς θέλουμε. Έτσι δημιουργούμε έναν ψεύτικο εαυτό στο παιδί και καμιά φορά το καθιστούμε ανίκανο να καταλάβει τι πραγματικά θέλει το ίδιο από τη ζωή του.

Σωστό. Πιστέψτε στο παιδί για να μπορέσει να αποδεχτεί τον εαυτό του, δείξτε του εμπιστοσύνη , τονίζετε τα θετικά του χαρακτηριστικά και τις θετικές πλευρές των προσπαθειών του. Μάθετε στο παιδί να διεκδικεί αυτά που του αξίζουν από τους άλλους και να μην αποδέχεται άκριτα τις οποιεσδήποτε συμπεριφορές και κρίσεις από τους συνομηλίκους του.

 

Το σχέδιο ζωής του παιδιού μας επηρεάζεται από τους εξής παράγοντες:

  • Οικογενειακή ατμόσφαιρα και αξίες –πρότυπο ανθρωπίνων σχέσεων και οι πεποιθήσεις των γονέων
  • Οι ρόλοι των δύο φύλων –στάση του πατέρα και της μητέρας απέναντι στο δικό τους φύλο και στο άλλο
  • Οικογενειακή θέση –ψυχολογική τοποθέτηση του παιδιού μέσα στην οικογένεια

{Η θέση του παιδιού στην οικογένεια :

Πρώτο παιδί . Για ορισμένο διάστημα είναι το μοναχοπαίδι, το οποίο είναι το επίκεντρο της προσοχής και της αγάπης όλης της οικογένειας. Στη συνέχεια εκθρονίζεται και παλεύει να κρατήσει τη θέση του και την αποκλειστικότητα της αγάπης των γονέων. Όταν αυτό δεν το πετυχαίνει με το να είναι το καλό παιδί , εκδηλώνει αρνητική ή επιθετική συμπεριφορά.

Δεύτερο παιδί . Συγκρίνεται συνέχεια με αυτό που προηγείται. Νιώθει καμιά φορά ανεπάρκεια και αδυναμία σε σχέση με το μεγαλύτερο αδερφάκι και ίσως να προσπαθήσει να προσδιορίσει τη θέση του στην οικογένεια υπερέχοντας σε τομείς που το μεγαλύτερο παιδί δεν είναι ικανό. Μπορεί να είναι παθητικό και εξαρτημένο ή αυτόνομο και πιο ώριμο για την ηλικία του ανάλογα με το ρόλο που θα πάρει στην οικογένεια. Όταν το δεύτερο παιδί γίνεται μεσαίο με τον ερχομό ενός τρίτου , νιώθει πίεση καθώς είναι στερημένο και από τα δικαιώματα του πρώτου αλλά και του μωρού , οπότε νιώθει αδικία και ίσως προσπαθήσει να ξεπεράσει την μειονεξία αυτή κάνοντας τον γονέα στο μωρό.

Τρίτο παιδί. Το μικρότερο παιδί μπορεί να γίνει τύραννος στην οικογένεια , να επωφελείται από όλους με χειριστικές συμπεριφορές . Είναι συνήθως ο καραγκιόζης , ο επαναστάτης και απαιτεί πολύ συχνά να τον υπηρετούν παίζοντας το αδύναμος και αδέξιος.

Μοναχοπαίδι. Μεγαλώνει ανάμεσα σε ανθρώπους μεγαλύτερους και ικανότερους από αυτό. Έτσι υιοθετεί μια ιδιαίτερα υπεύθυνη στάση που του εξασφαλίζει θέση ανάμεσα στους μεγάλους. Νιώθει ότι είναι ξεχωριστό και θέλει να γίνεται το δικό του. Τα μοναχοπαίδια μπορεί να γίνουν αλαζονικά, ωστόσο συνήθως είναι παιδιά ομιλητικά , έξυπνα γιατί προσπαθούν πάντα να φτάσουν τους ενήλικες. Από την άλλη υπάρχουν και περιπτώσεις όπου τα μοναχοπαίδια μπορεί να είναι δειλά, ανήμπορα και αναποφάσιστα και να έχουν δυσκολία στις κοινωνικές τους σχέσεις με  συνομήλικους τους.}

  • Μέθοδοι Ανατροφής-στάση των γονιών και συμπεριφορά προς τα παιδιά και τον εαυτό τους

 

Με βάση τα παραπάνω τα παιδιά καλλιεργούν τις πεποιθήσεις τους και τους μακροπρόθεσμους στόχους τους και δομούν την προσωπικότητα τους .

 

Ο ρόλος του γονέα

Ποιος είναι ο καλός γονιός  και ποιος ο υπεύθυνος γονιός;

Διαφορές ανάμεσα στο να είμαι καλός γονιός και υπεύθυνος γονιός.

 

Ο καλός γονιός

Είναι αυτός που έχει εμπλακεί τόσο πολύ με τα παιδιά του που πιστεύει ότι πρέπει να κάνει το κάθε τι για αυτά. Είναι ο γονιός υπηρέτης, που συμβουλεύει το παιδί συνέχεια : να είσαι καλό παιδί , μην ξεχάσεις τα βιβλία σου κλπ . Αυτός που ψάχνει και συνέχεια  κατασκοπεύει. Παρόλο που οι καλοί γονείς έχουν καλές προθέσεις στερούν από τα παιδιά την ανεξαρτησία και την αυτοπεποίθηση. Ενδιαφέρονται τόσο πολύ για την εικόνα των παιδιών τους προς τα έξω με αποτέλεσμα να αναλαμβάνουν όλες τις ευθύνες των παιδιών τους. Λυπούνται και προστατεύουν τα παιδιά τους από όλες τις συνέπειες και τα εμποδίζουν να μάθουν μόνα τους. Οι καλοί γονείς στερούν από τα παιδιά τους την ευκαιρία να μάθουν τι σημαίνει αμοιβαίος σεβασμός , όποτε ελέγχουν , κυριαρχούν , υπερπροστατεύουν ή λυπούνται το παιδί και δεν το σέβονται. Κάποιες φορές επιτρέπουν στον εαυτό τους να γίνει χαλί να το πατήσουν και δεν υπερασπίζουν τα δικαιώματα τους και το ρόλο τους απέναντι στα παιδιά. Έτσι και τα παιδιά δεν μαθαίνουν να σέβονται τα δικαιώματα των άλλων.

Για να διδάξουμε τον αμοιβαίο σεβασμό πρέπει να είμαστε σταθεροί χωρίς αυταρχικότητα.

Ας δούμε ένα παράδειγμα : o Νίκος και ο φίλος του παίζουν μπάλα στο σαλόνι. Η μητέρα σταματάει το παιχνίδι και λέει : “Λυπάμαι παιδιά αλλά η μπάλα μπορεί να σπάσει τίποτα . Μπορείτε να παίξετε με κάτι άλλο ή να βγείτε έξω. Τι προτιμάτε;”

O υπεύθυνος γονιός

Αφήνει στα παιδιά την εκλογή και τους προσφέρει τη δυνατότητα να έχουν την εμπειρία από τα αποτελέσματα των αποφάσεων τους.

(Βλέπε ΠΙΝΑΚΑ «Διαφορές ανάμεσα στον Καλό Γονιό και στον Υπεύθυνο Γονιό)