agxos-fovies-450x650
ΑΓΧΟΣ / ΦΟΒΙΕΣ

Το άγχος είναι μια δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που περιλαμβάνει αισθήματα τάσης , φόβου ακόμη και τρόμου σαν απάντηση σε κίνδυνο του οποίου η πηγή είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστη ή μη αναγνωρίσιμη. Βασίζεται κυρίως στην υποκειμενική αίσθηση του φόβου που δημιουργείται ως απάντηση σε εξωτερικό κίνδυνο ή απειλή (στρεσογόνα γεγονότα) , τα οποία γίνονται αντιληπτά συνειδητά . Ο φόβος ενεργοποιεί φυσιολογικές μεταβολές που προετοιμάζουν το σώμα για μυϊκή δραστηριότητα (πάλη ή φυγή) που μπορεί να είναι απαραίτητη ως απάντηση στην απειλή.

Ποια είναι τα σηµάδια του άγχους;

Υπάρχουν πολλά σηµάδια και συµπτώµατα του άγχους. Αυτά συνήθως ποικίλλουν από άτοµο σε άτοµο. Όποια και να είναι όµως, µπορεί να είναι πολύ ανησυχητικά.

Μερικά παραδείγµατα:

  • δυσκολία στην αναπνοή
  • ταχυπαλµία, ιδρώτας, ζαλάδα
  • ξερό στόµα
  • πόνοι µυών, πονοκέφαλος
  • διάρροια, δυσκοιλιότητα
  • ανορεξία
  • αδυναµία συγκέντρωσης
  • δυσκολία στον ύπνο
  • έλλειψη ενδιαφέροντος για σεξ.

Το άγχος θεωρείται παθολογικό εάν δημιουργεί προβλήματα στην καθημερινή λειτουργικότητα  , στην επίτευξη επιθυμητών στόχων η στη συναισθηματική ηρεμία του ατόμου , οπότε εκεί μιλάμε για κάποια Αγχώδη Διαταραχή.

Συνήθεις Αγχώδεις Διαταραχές είναι Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή , η Διαταραχή Πανικού , Με ή Χωρίς Αγοραφοβία, η Ειδική Φοβία, η Κοινωνική Φοβία και η Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή.

ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΓΧΩΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ

Η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή χαρακτηρίζεται από υπερβολική, ανεξέλεγκτη και μη ρεαλιστική ανησυχία για καθημερινά πράγματα όπως η υγεία, η οικογένεια, οι φίλοι, τα χρήματα ή το επάγγελμα.

Τα άτομα που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή ανησυχούν συνέχεια και με παράλογο τρόπο για κάτι κακό που μπορεί να συμβεί σε εκείνους ή στα αγαπημένα τους πρόσωπα, καιη ανησυχία αυτή συνοδεύεται από ένα αίσθημα συνεχούς φόβου.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΑΝΙΚΟΥ ΜΕ Ή ΧΩΡΙΣ ΑΓΟΡΑΦΟΒΙΑ

Η διαταραχή πανικού (ΔΠ) χαρακτηρίζεται από αιφνίδιες και επαναλαμβανόμενες προσβολές έντονου άγχους (κρίσεις πανικού). Η έναρξη των κρίσεων πανικού μπορεί να συμβεί απρόσμενα κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης δραστηριότητας, όπως τα ψώνια στα μαγαζιά ή το περπάτημα. Οι κρίσεις μπορεί να εμφανίζονται μετά από συγκεκριμένα στρεσσογόνα ερεθίσματα ή και χωρίς καμία αιτία.

Το άτομο βιώνει πολύ έντονο άγχος, φόβο και πιστεύει ότι θα τρελαθεί, ότι θα χάσει τον έλεγχο ή ότι θα πεθάνει. Αποτέλεσμα αυτών είναι ότι θέλει να φύγει από το χώρο που συμβαίνει η κρίση και να πάει σε ένα μέρος που αισθάνεται ασφαλές, όπως το σπίτι ή το αυτοκίνητό του.

Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού υπάρχουν διάφορα σωματικά συμπτώματα, όπως το δυνατό ή γρήγορο κτύπημα της καρδιάς (αίσθημα παλμών ή ταχυκαρδία αντίστοιχα), η εφίδρωση, ο πόνος ή η δυσφορία στην περιοχή του στήθους, η δυσκολία στην αναπνοή και οι τρεμούλες. Είναι συχνό φαινόμενο το άτομο στις πρώτες συνήθως κρίσεις πανικού να αναζητά την ιατρική βοήθεια στο τμήμα των επειγόντων περιστατικών.

Επίσης μπορεί να έχει αισθήματα έλλειψης της πραγματικότητας και αποξένωσης από τον εαυτό του, δηλαδή το άτομο αυτό νοιώθει να παρακολουθεί τον εαυτό του και τη ζωή του σαν να πρόκειται για ένα άλλο άνθρωπο (αίσθημα αποπραγματοποίησης ή αποπροσωποποίησης).

Η ένταση των συμπτωμάτων αυξάνει προοδευτικά φθάνοντας στο μέγιστο μέσα σε δέκα περίπου λεπτά ενώ τα συμπτώματα συνολικά διαρκούν από μία μέχρι τρεις ώρες.

Οι κρίσεις πανικού μπορεί να οδηγήσουν κάποια άτομα στην αγοραφοβία, η οποία μπορεί να διαταράξει σημαντικά τη ζωή τους.

ΑΓΟΡΑΦΟΒΙΑ

Η αγοραφοβία δεν είναι μία συγκεκριμένη, ξεχωριστή διαταραχή, αλλά ένα συνιστόν στοιχείο της αγχώδους διαταραχής που χαρακτηρίζεται από το φόβο του να βρεθεί κανείς σε κάποιο τόπο ή κατάσταση από τον/ην οποίο/α θα είναι δύσκολο ή θα έρθουν σε αμηχανία για να ξεφύγουν, ή το φόβο ότι μπορεί να μην υπάρχει βοήθεια αν την χρειαστούν.

Τα άτομα που πάσχουν από αγοραφοβία αισθάνονται συνήθως φόβο σε ένα σύμπλεγμα καταστάσεων όπως σε σουπερμάρκετ και πολυκαταστήματα, σε οποιουδήποτε  είδους πολυσύχναστα μέρη, σε περιορισμένους χώρους, σε μέσα μαζικής συγκοινωνίας, σε ανελκυστήρες και σε αυτοκινητόδρομους ταχείας κυκλοφορίας.

Τα άτομα που πάσχουν από αγοραφοβία μπορεί να βρίσκουν κάποια ανακούφιση όταν βρίσκονται με κάποιο οικείο άτομο, όπως ο/η σύζυγός τους, ένας φίλος ή και κάποιο οικιακό ζώο, ή έχουν μαζί τους κάποιο οικείο αντικείμενο, όπως κάποιο φάρμακο.

ΦΟΒΙΕΣ

Οι φοβίες είναι επίμονοι και παράλογοι φόβοι για συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις. Στις φοβίες δε συγκαταλέγονται οι καταστάσεις που είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώσουμε έντονο φόβο (π.χ. να φοβόμαστε να βάλουμε το χέρι μας στη φωτιά) ή οι φόβοι που δεν επιδεινώνουν την ποιότητά της ζωής μας (π.χ. να φοβόμαστε να πηδήξουμε με αλεξίπτωτο). Ένα άλλο χαρακτηριστικό των φοβιών είναι ότι δεν υποχωρούν με την πάροδο του χρόνου, αλλά αντίθετα πολλές φορές γίνονται πιο έντονες. Οι φοβίες έχουν ψυχολογικά αίτια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συνδέονται αποκλειστικά με κάποια τραυματική εμπειρία του παρελθόντος. Συνήθως οι φοβίες βασίζονται σε μία υπερβολική εκτίμηση του κινδύνου σχετικά με το φοβογόνο ερέθισμα, η οποία οφείλεται σε μαθησιακούς παράγοντες.

Ο φόβος που σχετίζεται με μια φοβία μπορεί να επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο (ειδική φοβία) ή να αφορά φόβο αμηχανίας σε δημόσιο χώρο (κοινωνική φοβία). Οι Eιδικές Φοβίες έχουν να κάνουν με το φόβο για κάποιο αντικείμενο ή κάποια κατάσταση, όπως τα μικρά ζώα, τα φίδια, τους κλειστούς χώρους, ή τα αεροπλάνα. Η Κοινωνική Φοβία σχετίζεται με το φόβο γελοιοποίησης στο κοινωνικό περιβάλλον, όπως στο να κάνει κανείς καινούριες γνωριμίες, να κάνει μια ομιλία, ή να μιλήσει σε προϊστάμενο.

Ενώ το ίδιο το άτομο συνειδητοποιεί ότι ο φόβος του είναι παράλογος, παρόλα αυτά δεν είναι σε θέση να ελέγξει τις αντιδράσεις του και το άγχος που βιώνει. Αποφεύγει οποιαδήποτε κατάσταση ή συγκυρία θα μπορούσε να τον φέρει σε επαφή με το φοβικό αντικείμενο και διαφοροποιεί άμεσα τη συμπεριφορά του προκειμένου να μην εκτεθεί σε αυτό. Έτσι επέρχονται σημαντικές δυσκολίες και παρακωλύσεις στη διεξαγωγή καθημερινών δραστηριοτήτων και συνδιαλλαγών, ιδιαίτερα αν αυτές σχετίζονται άμεσα με την εργασία του, τη διεκπεραίωση βασικών κοινωνικών επαφών κλπ.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Οι αγχώδεις διαταραχές μπορούν να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά.  Παρ’όλο που η κάθε διαταραχή έχει τα δικά της συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, οι περισσότερες ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στην ψυχολογική θεραπεία και/ή στην φαρμακευτική αγωγή. Οι θεραπευτικές αγωγές που συνδυάζουν την ψυχολογική θεραπεία μαζί με την φαρμακευτική αγωγή έχουν συχνά τα καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

Μέσα από την ψυχοθεραπεία ο θεραπευόμενος μπορεί να  συνειδητοποιήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ψυχικά και να γνωρίσει καινούργιους και πιο ρεαλιστικούς τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, αποφεύγοντας τις παλιές -µη ρεαλιστικές- συνήθειες που τον οδήγησαν στο άγχος. Θα έχει την ευκαιρία να µάθει να κατανοεί τη φύση του άγχους και πως αυτό εκδηλώνεται σε εκείνον και να διερευνήσει τα αίτια και τις πηγές του άγχους του.  Μέσα από τεχνικές χαλάρωσης όπως είναι η προοδευτική χαλάρωση των μυών , οι τεχνικές αναπνοής και η καθοδηγούμενη φαντασίωση ο ασθενής μαθαίνει να ελέγχει την ένταση στο σώμα του και να βιώνει λιγότερο stress σε καταστάσεις στις οποίες μπορεί να αισθάνεται άβολα.

(LINK ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ «ΤΟ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ»)